Eigen risico zorgverzekering: verplicht, vrijwillig en hoe u slim kiest

Het eigen risico is het bedrag dat u zelf betaalt voordat uw zorgverzekeraar de kosten overneemt. In 2026 is het verplicht eigen risico vastgesteld op € 385 per jaar. Daar kunt u niets aan veranderen. Wél kunt u kiezen voor een vrijwillig eigen risico van maximaal € 500 extra — waarmee u uw premie verlaagt. Een simpele rekenstrategie, maar niet voor iedereen voordelig.

Snel antwoord: eigen risico 2026 en 2027 — Het verplicht eigen risico is € 385 in 2026. Op Prinsjesdag 2026 kondigde het kabinet aan dat dit per 1 januari 2027 stijgt naar € 400, in lijn met de inflatie (bron: Consumentenbond). Een eerder kabinetsplan om het bedrag juist te verlagen naar € 165 is niet doorgegaan. Vrijwillig kunt u het eigen risico verhogen met maximaal € 500 extra, tegen een lagere premie.

Hoe werkt het eigen risico?

Eigen risico zorgverzekering: verplicht, vrijwillig en hoe u slim kiest

Het principe is eenvoudig: u betaalt de eerste € 385 aan zorgkosten per kalenderjaar zelf. Pas als u dit bedrag hebt "volgemaakt", neemt de verzekeraar de kosten over. Op 1 januari begint de teller weer op nul.

Niet alle zorgkosten tellen mee voor het eigen risico. Vrijgesteld zijn:

  • Huisartsenzorg (consult, visites, verrichtingen in de praktijk)
  • Verloskundige zorg en kraamzorg
  • Tandartskosten voor kinderen tot 18 jaar
  • Wijkverpleging
  • Griepvaccinatie
  • Zorg uit de aanvullende verzekering (apart eigen risico kan gelden)

Wél tellen mee: specialistische zorg, ziekenhuisopname, medicijnen op recept, GGZ, ambulancevervoer en fysiotherapie (voor zover gedekt in het basispakket).

Vrijwillig eigen risico: de rekensom

U kunt uw eigen risico verhogen met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500. Hoe hoger het vrijwillig eigen risico, hoe lager uw maandpremie. De besparing ligt doorgaans tussen de 10 en 25 euro per maand, afhankelijk van de verzekeraar en het gekozen bedrag.

Vrijwillig eigen risicoTotaal eigen risicoGemiddelde premiekorting/maandPremiekorting/jaar
€ 0€ 385€ 0€ 0
€ 100€ 485€ 5€ 60
€ 200€ 585€ 10€ 120
€ 300€ 685€ 14€ 168
€ 500€ 885€ 22€ 264

Wanneer is een hoger eigen risico slim?

Als u weinig zorg gebruikt — geen medicijnen, geen specialist, geen GGZ — kunt u het maximale vrijwillig eigen risico nemen en tot € 264 per jaar besparen. De kans dat u het eigen risico "volmaakt" is klein.

Wanneer is het onverstandig?

Als u chronische medicijnen gebruikt, regelmatig naar de specialist gaat of een operatie verwacht, maakt u het eigen risico sowieso vol. In dat geval betaalt u de extra € 500 eigen risico plus de premiekorting van € 264 — netto € 236 duurder uit.

Tips rondom het eigen risico

  1. Plan uw zorg slim — als u al weet dat u een behandeling nodig hebt, plan deze dan in hetzelfde kalenderjaar als uw andere zorgkosten. Zo maakt u het eigen risico maar één keer vol.
  2. Spreiding — veel verzekeraars bieden de mogelijkheid om het eigen risico gespreid te betalen in maandelijkse termijnen. Dat voorkomt een grote rekening in januari.
  3. Leg het bedrag apart — als u kiest voor een hoger eigen risico, zet de premiekorting apart op een spaarrekening. Dan hebt u het geld beschikbaar als u het nodig hebt.
  4. Vergelijk jaarlijks — de premiekorting voor het vrijwillig eigen risico verschilt per verzekeraar

Veelgestelde vragen

Eigen risico zorgverzekering: verplicht, vrijwillig en hoe u slim kiest - illustration

Lees ook

Veelgestelde vragen

Wat wordt het eigen risico in 2027?
Het kabinet kondigde op Prinsjesdag 2026 aan dat het verplicht eigen risico per 1 januari 2027 stijgt van € 385 naar € 400, in lijn met de inflatie. Een eerder plan om het eigen risico te verlagen naar € 165 is niet doorgegaan. Het definitieve bedrag wordt uiterlijk op 12 november 2026 door de zorgverzekeraars bevestigd in hun polisvoorwaarden voor 2027.
Geldt het eigen risico per persoon of per gezin?
Per persoon. Elk gezinslid van 18 jaar en ouder heeft een eigen eigen risico. Kinderen tot 18 jaar zijn meeverzekerd en betalen geen eigen risico.
Telt huisartsenzorg mee voor het eigen risico?
Nee. Het consult bij de huisarts, visites en verrichtingen in de huisartsenpraktijk zijn vrijgesteld van het eigen risico. U betaalt hier dus niets voor. Maar als de huisarts u doorverwijst naar een specialist, geldt het eigen risico wel voor die specialistische zorg.
Kan ik mijn vrijwillig eigen risico tussentijds wijzigen?
Nee. De keuze voor het vrijwillig eigen risico geldt voor het hele kalenderjaar. U kunt het alleen aanpassen bij het afsluiten of verlengen van uw verzekering, uiterlijk op 31 december.

Handige online tools